Gilde-Encyclopedie

Gebruikershulpmiddelen

Site-hulpmiddelen

Je bent hier: Startpagina » eerdere_bebouwing
Spoor:
eerdere_bebouwing

Verschillen

Dit geeft de verschillen weer tussen de geselecteerde revisie en de huidige revisie van de pagina.

Link naar deze vergelijking

Beide kanten vorige revisie Vorige revisie
Volgende revisie 		Vorige revisie
eerdere_bebouwing [2026/08/18 12:31]
redacteur [Beth Mikloth Lezikno] 		eerdere_bebouwing [2026/08/25 12:20] (huidige)
redacteur [Hof van Nassau]
Regel 1: Regel 1:
 ====== Markt - bebouwing voor WOII ====== ====== Markt - bebouwing voor WOII ======
-**Deze pagina is nog onder bewerking. 
-**\\ 
  
  
-De vooroorlogse Markt zag er heel anders uit dan de huidige. Er zijn nog vier gebouwen die herinneren aan de Markt van vroeger: de Sabelspoort, de Waag, de Eusibiuskerk en het Duivelshuis.\\+De vooroorlogse Markt zag er heel anders uit dan de huidige. Er zijn nog vier gebouwen die herinneren aan de Markt van vroeger: de Sabelspoort, de Waag, de Eusebiuskerk en het Duivelshuis.\\
 De vroegere Markt was veel gedifferentieerder van vorm. Na de oorlog werd de westwand iets gedraaid, zodat de Sabelspoort in de hoek kwam te liggen. De grootste veranderingen vind je echter aan de oost- en zuidkant. Bij de Sabelspoort stak het Hotel des Pays Bas sterk naar voren en aan de zuidoostzijde lag de Marktstraat.\\ De vroegere Markt was veel gedifferentieerder van vorm. Na de oorlog werd de westwand iets gedraaid, zodat de Sabelspoort in de hoek kwam te liggen. De grootste veranderingen vind je echter aan de oost- en zuidkant. Bij de Sabelspoort stak het Hotel des Pays Bas sterk naar voren en aan de zuidoostzijde lag de Marktstraat.\\
 Aan de oostkant lag het Gouvernement verscholen achter een bomenrij, midden op de Markt van nu. Het huidige Huis der Provincie ligt dus een kwartslag gedraaid ten opzichte van het vroegere Gouvernement. Aan de oostkant lag het Gouvernement verscholen achter een bomenrij, midden op de Markt van nu. Het huidige Huis der Provincie ligt dus een kwartslag gedraaid ten opzichte van het vroegere Gouvernement.
 Naast het gouvernement lag het Hof van Justitie.\\ Naast het gouvernement lag het Hof van Justitie.\\
  
-Voor 1893 lag midden op de Markt nog het oude stadhuis als een los gebouw. Zie onderstaand detail van de Plattegrond van Arnhem, 1821 (afbeelding: [[https://permalink.geldersarchief.nl/D328B48451E14B6DB28F1F7DABFA461D|Gelders Archief]]).\\+Voor 1893 lag midden op de Markt nog het oude stadhuis als een los gebouw. Zie onderstaand detail van de Plattegrond van Arnhem, 1821 (afbeelding: [[https://permalink.geldersarchief.nl/D328B48451E14B6DB28F1F7DABFA461D|Gelders Archief]]). Tussen het oude stadhuis, Prinsenhof en Hof van Nassau lag een plein, het Zant genaamd.\\
  
 {{:detail_markt_voor_1893.jpeg?direct&400|}}\\ {{:detail_markt_voor_1893.jpeg?direct&400|}}\\
Regel 70: Regel 68:
  
 ===== Oostzijde Markt en Marktstraat===== ===== Oostzijde Markt en Marktstraat=====
-Aan de oostzijde van de Markt stonden vooral bestuursgebouwen. Ook het Joods bejaardentehuis was hier gevestigd. In de voormalige Markstraat stond het Archief.+Aan de oostzijde van de Markt stonden vooral bestuursgebouwen. Ook het Joods bejaardentehuis was hier gevestigd.\\ 
 +In de voormalige Markstraat stond het Archief.
  
 ==== Archief ==== ==== Archief ====
Regel 105: Regel 104:
 Het eerste stadhuis lag aan de Markt, tegenover het zuid-kerkhof van de Eusebiuskerk. In 1741 maakte Jan de Beyer een aquarel van de Markt waarop het Stadhuis van Arnhem goed te zien is (afbeelding [[https://www.rijksmuseum.nl/nl/stories/toen-en-nu/story/markt-te-arnhem|Rijksmuseum]]).\\ Het eerste stadhuis lag aan de Markt, tegenover het zuid-kerkhof van de Eusebiuskerk. In 1741 maakte Jan de Beyer een aquarel van de Markt waarop het Stadhuis van Arnhem goed te zien is (afbeelding [[https://www.rijksmuseum.nl/nl/stories/toen-en-nu/story/markt-te-arnhem|Rijksmuseum]]).\\
 {{:huis_anderlecht_1741.png?nolink&600|}}\\ {{:huis_anderlecht_1741.png?nolink&600|}}\\
-Wanneer het stadhuis gebouwd werd is onbekend. maar het stond er in ieder geval al in 1390. In 1401 kreeg het een verharde vloer met estrikken. In 1477 werd de bouwvallige toren vervangen en kreeg de nieuwe toren een 856 pond wegende klok.\\+Wanneer het stadhuis gebouwd werd, is onbekend. maar het stond er in ieder geval al in 1390. In 1401 kreeg het een verharde vloer met estrikken. In 1477 werd de bouwvallige toren vervangen en kreeg de nieuwe toren een 856 pond wegende klok.\\
  
 Eerst werd er recht gesproken in het stadhuis. In 1433 werd een aparte rechtbank bijgebouwd.\\ Eerst werd er recht gesproken in het stadhuis. In 1433 werd een aparte rechtbank bijgebouwd.\\
  
 {{:cornelis-springer-oude-stadhuis-arnhem-1840.jpg?direct&400  |}}  {{:cornelis-springer-oude-stadhuis-arnhem-1840.jpg?direct&400  |}} 
-Tijdens het bestaan van het pand werden er veel voorstellen tot restauratie en verfraaiing gedaan die geen van allen werden uitgevoerd. In 1705 stortte een bouwvallig gedeelte in. De toren werd in 1802 afgebroken. Cornelis Springer legde de staat van het pand rond 1840 vast.+Tijdens het bestaan van het pand werden veel voorstellen tot restauratie en verfraaiing gedaan die geen van alle werden uitgevoerd. In 1705 stortte een bouwvallig gedeelte in. De toren werd in 1802 afgebroken. Cornelis Springer legde de staat van het pand rond 1840 vast.
  
 In 1830 verhuisde de gemeente naar het Duivelshuis.\\ In 1830 verhuisde de gemeente naar het Duivelshuis.\\
Regel 119: Regel 118:
  
 ===Schepenbank=== ===Schepenbank===
-Schepenbank waren aanvankelijk //regionale rechtbanken//. Later ontwikkelden ze zich tot politieke organen die vergelijkbaar zijn met wat tegenwoordig een ‘gemeente’ is. Schepenbanken waren de voorlopers van de tegenwoordige colleges van B&W. \\+Schepenbanken waren aanvankelijk //regionale rechtbanken//. Later ontwikkelden ze zich tot politieke organen die vergelijkbaar zijn met wat tegenwoordig een ‘gemeente’ is. Schepenbanken waren de voorlopers van de tegenwoordige colleges van B&W. \\
 De Schepenbank van Arnhem zetelde eerst in het stadhuis. In 1433 werd een aparte rechtbank bijgebouwd.\\ De Schepenbank van Arnhem zetelde eerst in het stadhuis. In 1433 werd een aparte rechtbank bijgebouwd.\\
  
Regel 130: Regel 129:
  
 In 1805 werd het Hof van Gelre vervangen door een nieuw Gouvernementshuis, dat in 1917-18 gesloopt werd wegens instortingsgevaar. In 1924 werd een nieuw, statig neorenaissance gebouw geopend. In 1805 werd het Hof van Gelre vervangen door een nieuw Gouvernementshuis, dat in 1917-18 gesloopt werd wegens instortingsgevaar. In 1924 werd een nieuw, statig neorenaissance gebouw geopend.
 +
 +
 +
 +=== Hof van Nassau ===
 +
 +Op de hoek Markt/Walburgstraat werd in 1602 het Hof van Nassau gesticht door graaf Lodewijk van Nassau (afbeelding [[https://permalink.geldersarchief.nl/57AC4C0BFE504C04895C08CE57D5732A|Gelders archief]]).\\
 +
 +{{:hof_van_nassau.jpg?direct&600|}}\\
 +
 +Dit gebouw had "een grooten ronden ingang, met hardstenen rand, waarop was uitgehouwen de spreuk: //Solem Forti patri est//. "Elke grond is een vaderland voor de dapper mens". Het pand stond op de hoek van de Walburgissteeg en de Markt en reikte tot aan de beek. Zie [[https://www.youtube.com/watch?v=GuOy-fFkO7s&list=PLaHVE04GYpbuCYSKEHLVKLNseoxOh9bsd&index=2|Arnhem in 3D Hof van Nassau ]] voor een impressie. 
 +
 +Lodewijk Gunther, graaf van Nassau (1575-1604) wilde zich na zijn huwelijk (in 1601) in Arnhem vestigen en liet zijn oog vallen op het Gramaye huis. Het Gramaye huis was eigendom van de Gelderse Staten. Van Nassau verzocht de Staten om hem het pand in koop af te staan.
 +De Staten namen op 21 oktober 1601 het besluit om hem het huis met al zijn toebehoren als geschenk aan te bieden. Sindsdien heette het 'het Hof van Nassau'.\\
 +De graaf breidde het hof sterk uit door aangrenzende panden aan te kopen en te vervangen: het Trompettenhuis, het Berkshuizinge en het Crollenhuis. 
 +
 +In 1604 overleed Lodewijk Gunter, in 1606 stierf ook zijn vrouw.
 +Het huis werd daarna bewoond door opeenvolgende adellijke families. 
 +
 +In 1648 kochten de Gelders Staten het Hof van Nassau terug en bestemden het als //Kanselarij van Gelderland// (het bureau waar oorkondes en andere documenten van de Gelderse Staten werden opgesteld, bezegeld en uitgevaardigd).
 +In 1833 werd het pand vervangen door het Paleis van Justitie.
  
 === Paleis van Justitie === === Paleis van Justitie ===
Regel 148: Regel 167:
  
  
-==== Hof van Nassau ==== +
-//nog aanvullen//+
 ==== Beth Mikloth Lezikno ==== ==== Beth Mikloth Lezikno ====
-In 1898 kochten de regenten van het Joods bejaardentehuis een pand  naast het Paleis van Justitie, op de toenmalige Markt 5 (nu ter hoogte van Prinsenhof). In 1900 werd dit pand onder de naam Beth Mikloth Lezikno officieel geopend door burgemeester E.C. baron Sweerts de Landa Wijborgh.\\+In 1898 kocht het College van regenten en regentessen van het Joods bejaardentehuis een pand naast het Paleis van Justitie, op de toenmalige Markt 5 (nu ter hoogte van Prinsenhof). In 1900 werd dit pand onder de naam Beth Mikloth Lezikno officieel geopend door burgemeester E.C. baron Sweerts de Landa Wijborgh.\\
  
-Op Markt 5 kon men veertig mannen en vrouwen huisvesten. Veel privacy hadden de bewoners niet want het aantal éénpersoons kamers was zeer klein. De uniforme kleding was afgeschaft. De meeste mensen moesten in slaapzaaltjes slapen, waarbij mannen en vrouwen werden gescheiden. Ook echtparen werden gescheiden in het huis op Markt 5.\\+Op Markt 5 kon men veertig mannen en vrouwen huisvesten. Veel privacy hadden de bewoners niet want het aantal éénpersoons kamers was zeer klein. Wel was de verplichte uniforme kleding afgeschaft. De meeste mensen moesten in slaapzaaltjes slapen, waarbij mannen en vrouwen werden gescheiden. Ook echtparen werden gescheiden in het huis op Markt 5.\\
 In 1927 kwam er een vleugel bij in de Hofstraat met tien kamers. Bovendien kwam er een lift, uiterst modern in die dagen.  In 1927 kwam er een vleugel bij in de Hofstraat met tien kamers. Bovendien kwam er een lift, uiterst modern in die dagen. 
  
-Tot aan de Duitse inval fungeerde Beth Mikloth Leziko ook als toevluchtsoord voor joden uit Duitsland. +Tot aan de Duitse inval fungeerde Beth Mikloth Leziko ook als toevluchtsoord voor joden uit Duitsland.\\ 
- +Bij een razzia in 1942 werden alle 60 aanwezige bewoners en joodse personeelsleden gedeporteerd naar [[https://www.kampwesterbork.nl/?timeline=1| doorgangskamp Westerbork]]. Niemand kwam terug.
-Bij een razzia in 1942 werden alle aanwezige bewoners en joodse personeelsleden gedeporteerd naar [[https://www.kampwesterbork.nl/?timeline=1| doorgangskamp Westerbork]]. Niemand kwam terug.+
  
 Het pand is tijdens de oorlog verwoest. Het pand is tijdens de oorlog verwoest.
eerdere_bebouwing.1787049099.txt.gz · Laatst gewijzigd: 2026/08/18 12:31 door redacteur

Paginahulpmiddelen

Tenzij anders vermeld valt de inhoud van deze wiki onder de volgende licentie: CC Attribution-Share Alike 4.0 International
CC Attribution-Share Alike 4.0 International Donate Powered by PHP Valid HTML5 Valid CSS Driven by DokuWiki